Forten & meer

Fort aan den Ham 

Fort aan den Ham is één van de 42 forten van de Stelling van Amsterdam. Rond 1900 waren er in Nederland veel verdedigingslinies. In het uiterste geval zou het leger zich terugtrekken in de hoofdstad. Een ring van forten werd gebouwd en buiten deze ring zou de omgeving onder een laagje water gezet worden. Omdat de spoordijk Zaandam-Uitgeest boven water zou blijven, werden er forten gebouwd naast het spoor. Fort aan den Ham is daar een voorbeeld van. Bij een aanval moesten de soldaten zich verspreiden tussen de forten. Een dijkje zorgde voor enige dekking. De forten waren allemaal uitgerust met snelvuurkanonnen van Krupp-Grusson, voor die tijd een heel modern en geducht wapen. Tijdens het bouwen van de forten werd ook het vliegtuig steeds beter, waardoor de legerleiding inzag dat de Stelling als verdedigingswerk maar van weinig nut was. De laatste forten van de Stelling zijn dan ook nooit gebouwd.
Tijdens de mobilisatie van de Eerste Wereldoorlog zijn de forten nog geheel bemand geweest. Op Fort aan den Ham zijn 150 soldaten gelegerd geweest. In de periode werden de forten ingezet voor opslag van militaire goederen. Fort aan den Ham was het laatste fort wat gebruikt werd voor munitie-opslag. In 1995 kwam het fort leeg en heeft een groepje vrijwilligers een deal gemaakt met defensie om van het fort een museum te maken over de Stelling van Amsterdam. Sindsdien zijn zij bezig om het interieur van het fort zoveel mogelijk weer in de originele staat te brengen. Dit wordt gedaan zonder enige subsidie. Inmiddels is een groot deel van het fort weer ingericht zoals het tijdens de mobilisatie Eerste Wereldoorlog was. Hierin is het fort uniek binnen de Stelling! Alleen Fort aan den Ham laat op deze schaal zien hoe de forten ingericht waren. Kortom: het fort is een bezoek met rondleiding door deskundige gidsen waard!